Zacznijmy od sedna: budowla ochronna nie jest „piwnicą z grubszą ścianą”, tylko obiektem, który musi spełnić jednocześnie kilka rygorystycznych funkcji ochronnych. Ustawa definiuje obiekty zbiorowej ochrony jako budowle, które – oprócz spełnienia klasycznych wymogów Prawa budowlanego – muszą zapewnić realną ochronę ludności przed konsekwencjami działań zbrojnych, klęsk żywiołowych i terroryzmu.
Zagrożenia, przed którymi zabezpiecza budowla ochronna w Polsce
Zakres ochrony ludności obejmuje nie tylko same budowle ochronne, ale także organizację działań, szkolenia oraz zarządzanie zasobami w sytuacjach kryzysowych. System ochrony ludności opiera się na współpracy instytucji i struktur zarządzania kryzysowego, zapewniając kompleksowe podejście do bezpieczeństwa obywateli. Ochrona ludności jest jednym z podstawowych obowiązków państwa i obejmuje zabezpieczenie życia i zdrowia cywilów w sytuacjach kryzysowych.
Rozporządzenie z 21. lutego 2025 r. doprecyzowuje, że „prawdziwa” budowla ochronna zabezpiecza przed:
● silnymi wiatrami (wichury, trąby powietrzne) – konstrukcja musi wytrzymać ciśnienie wiatru co najmniej 2 kPa,
● odłamkami amunicji i ostrzałem z broni małokalibrowej – ściany zewnętrzne potrzebują np. min. 25 cm żelbetu klasy C20/25 lub 38 cm muru z cegły pełnej,
● obciążeniami od zagruzowania – stropy i ściany przenoszą co najmniej 10 kN/m², powiększane o kolejne kilkanaście kN/m² w wysokich budynkach,
● promieniowaniem gamma z opadu promieniotwórczego – co najmniej 100‑krotne osłabienie dzięki np. 40 cm betonu, 51 cm cegły czy 60 cm gruntu,
● długotrwałym pożarem zewnętrznym – minimum 120 minut odporności ogniowej i maks. 30°C wewnątrz strefy ochronnej przez 360 minut przy pożarze 400°C,
● falą uderzeniową wybuchu – ściany, stropy, drzwi i przepusty muszą wytrzymać obciążenia quasi‑statyczne rzędu 60–180 kN/m² lub nadciśnienie co najmniej 0,03 MPa,
● skażeniem chemicznym, biologicznym i promieniotwórczym – konstrukcja hermetyczna z nadciśnieniem min. 25 Pa i filtrowentylacją zapewniającą czyste powietrze przez 48 godzin,
● wstrząsami – każdy element >10 kg musi być zamocowany pod przyspieszenie co najmniej 125 m/s².
To jest specyfikacja, która niestety tylko częściowo odpowiada temu, co widzimy w Ukrainie: połączeniu ostrzału, pożarów, zawaleń i ryzyka CBRN. Ustawodawca nie „straszy”, tylko próbuje wyprzedzić scenariusze, które tuż za naszą granicą stały się codziennością. Ustawa kładzie szczególny nacisk na budowanie świadomości społecznej, określa zadania oraz dąży do poprawy funkcjonowania systemu ochrony ludności, aby zapewnić bezpieczeństwo w każdej sytuacji zagrożenia.
Jak państwo „wciąga” biznes do systemu ochrony ludności?
Ustawa o ochronie ludności zmienia rolę biznesu: z biernego odbiorcy polityk bezpieczeństwa staje się on współtwórcą infrastruktury ochronnej.
Organy ochrony ludności (wójt/burmistrz, prezydent miasta, starosta, wojewoda, minister SWiA) mają obowiązek zaplanować liczbę i pojemność obiektów zbiorowej ochrony na swoim terenie, przy czym prezydent miasta jest kluczowym podmiotem odpowiedzialnym za zarządzanie zasobami ochrony ludności na poziomie miejskim.
W miastach władze muszą zapewnić:
● miejsca w obiektach zbiorowej ochrony dla co najmniej 50% przewidywanej liczby ludności;
● w samych budowlach ochronnych – dla co najmniej 25%.
● poza granicami administracyjnymi miast – odpowiednio 25% i 15%.
Zadania ochrony ludności obejmują zapewnienie odpowiednich zasobów, ochronę mienia oraz planowanie działań w danym obszarze w kontekście przewidywanych zagrożeń. Podmioty ochrony ludności muszą identyfikować i klasyfikować zagrożenia, a także koordynować działania w celu ochrony ludności, mienia i infrastruktury.
To oznacza jedno: samorządy nie zbudują tego same w kilka lat. Już dziś rządowy Program Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej (OLiOC) na lata 2025–2026 wskazuje, że jednym z priorytetów są nie tylko publiczne schrony, ale także adaptacja prywatnych budynków do funkcji budowli ochronnych i miejsc doraźnego schronienia (MDS).
Samorządy muszą zaplanować niezbędną liczbę i pojemność obiektów zbiorowej ochrony, uwzględniając liczbę ludności i przewidywane rodzaje zagrożeń. Dodatkowo, są zobowiązane do przeprowadzenia inwentaryzacji obiektów zbiorowej ochrony oraz stworzenia bazy, z której mieszkańcy mogliby skorzystać w sytuacji zagrożenia. Ustawa przewiduje także obowiązek sporządzania szczegółowych planów dotyczących ewakuacji i przyjęcia ludności. Nowe inicjatywy mają na celu stworzenie systemu, który zapewni szybkie i bezpieczne schronienie obywatelom w sytuacjach kryzysowych.
Państwo daje więc jasny sygnał: „Jeśli zbudujesz lub dostosujesz swoją inwestycję do standardów budowli ochronnej – pomożesz nam wypełnić ustawowy obowiązek, a my pomożemy Ci w sfinansowaniu tej różnicy.”
Finansowanie zadań z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej realizowane jest z budżetu państwa i obejmuje także budżety gmin, powiatów i samorządów województw. Środki na te zadania przekazywane są w formie dotacji celowej, z określeniem jej procentowego udziału i warunków przyznawania. Samorządowcy obawiają się jednak, czy dotacje będą rzeczywiście przeznaczone na realizację zadań zleconych, czy najpierw będą musieli sami wyłożyć środki.
Program przewiduje dla samorządów dotacje nawet do 100% kosztów budowy i remontów schronów, a dla innych beneficjentów – do 80%. Właściciele i zarządcy obiektów – w tym deweloperzy i firmy prywatne – mogą składać wnioski o dotacje do właściwych organów ochrony ludności.
Prywatny inwestor – jak zamienić „ustawę schronową” w przewagę i wycenę?
Wyobraźmy sobie prywatnego inwestora, który buduje biurowiec klasy A w dużym mieście wojewódzkim. Jeszcze pięć lat temu najemcy pytali go głównie o certyfikaty ekologiczne, BREEAM, liczbę miejsc parkingowych i udogodnienia dla rowerzystów. Dzisiaj coraz częściej pada pytanie: „Jakie macie procedury na wypadek alarmu? Czy budynek ma realny schron?”
Z punktu widzenia tego inwestora ustawa wnosi trzy rzeczy:
Realne ograniczenie ryzyka:
● Schron S1/S2 w podziemiu może stać się fizyczną „polisą” dla core’owych funkcji: serwerowni, centrum zarządzania kryzysowego, archiwów, sejfów z dokumentami i gotówką.
● Z punktu widzenia tzw. due diligence finansowego to argument przy wycenie nieruchomości – budynek lepiej znosi skrajne scenariusze, więc potencjalny kupujący patrzy na niego jak na składnik aktywów o niższym ryzyku.
Premia w oczach najemców:
● Korporacje w swoich globalnych politykach BCP (Business Continuity Planning) coraz częściej wpisują wymóg posiadania planu pracy w warunkach konfliktu zbrojnego.
● Biuro, które ma zaprojektowaną budowlę ochronną z agregatami, filtrowentylacją i przestrzenią do pracy kryzysowej, staje się atrakcyjniejsze niż konkurencyjny budynek bez takiej infrastruktury.
Dostęp do finansowania publicznego:
Ustawa przewiduje możliwość przekazania środków w formie dotacji celowych na:
● budowę budowli ochronnej,
● przebudowę budowli w celu spełnienia warunków technicznych,
● organizację miejsc doraźnego schronienia,
● przygotowanie budowli ochronnej do użycia.
To znaczy, że różnica między „standardowym” stropem a wzmocnionym stropem schronowym nie musi w całości obciążać inwestora – część może być sfinansowana jako element krajowej infrastruktury bezpieczeństwa.
Dla prywatnego inwestora rozsądna strategia powinna wyglądać następująco:
● Już na etapie zakupu działki i koncepcji założyć, że podziemie będzie spełniać wymagania co najmniej U3, z możliwością certyfikacji na S1/S2.
● Prowadzić dialog z gminą/powiatem – pokazać, jak budynek wpisze się w lokalny plan ochrony ludności, a następnie wystąpić o uznanie części obiektu za budowlę ochronną oraz o dotację.
● W materiale inwestorskim i ofertowym opisującym biurowiec nie bać się słów „schron”, „budowla ochronna”, „ciągłość działania” – bo dziś to są słowa, które racjonalny kapitał lubi.
Deweloper – obowiązek, który łatwo zamienić w "selling point"
Deweloperzy odczują ustawę chyba najszybciej. Od 1. stycznia 2026 r. nowe projekty budynków użyteczności publicznej i budynków mieszkalnych wielorodzinnych z garażami podziemnymi będą musiały być projektowane w taki sposób, by dało się tam zorganizować miejsca doraźnego schronienia (MDS) – o ile nie przewidziano „pełnej” budowli ochronnej. Jednym z kluczowych zadań dewelopera będzie zapewnienie odpowiednich zasobów, takich jak woda, energia czy zapasy medyczne, oraz skutecznej ochrony mienia w obliczu potencjalnych zagrożeń, zgodnie z wymogami systemu ochrony ludności.
MDS to:
● wybrane przestrzenie w kondygnacjach podziemnych, które spełniają wymogi nośności, ewakuacji, wentylacji i bezpieczeństwa pożarowego oraz mogą w razie zagrożenia zostać szybko przystosowane do ochrony ludzi,
● obiekty w zasięgu do ok. 500 m od miejsc stałego przebywania ludzi i zapewniające schronienie co najmniej 15 osobom.
Deweloperzy obawiali się na początku, że ustawa „nakazuje budowę bunkrów”. W praktyce:
● wymaga przede wszystkim „projektowania z myślą o schronieniu” – grubszych stropów nad garażami, odpowiednich ciągów komunikacyjnych, wentylacji dającej się przekształcić w filtrację,
● przesuwa punkt ciężkości z „minimalnego spełnienia normy” na „możliwość późniejszej adaptacji do roli schronu/MDS”.
Jak zamienić to w przewagę rynkową?
● W segmencie mieszkaniowym – pokazać klientom, że piwnica czy garaż nie jest tylko miejscem na rower, ale zaprojektowaną przestrzenią ochronną dla rodzin. W dobie wojny w Ukrainie to komunikat, który działa silniej niż kolejny plac zabaw. Zapewnienie bezpieczeństwa mieszkańcom, ochrona mienia oraz przygotowanie zasobów na wypadek zagrożeń to obecnie kluczowe elementy budowania wartości inwestycji i przewagi konkurencyjnej.
● W segmencie premium – w apartamentowcach i inwestycjach PRS – dołożyć do MDS warstwę „private safety club” lub "panic room": pomieszczenia przygotowane do długotrwałego przebywania, wyposażone w sejfy, zasilanie awaryjne, zapasy, przestrzeń do pracy zdalnej i nauki dla dzieci.
A do tego:
● skorzystać z dotacji – wiele artykułów branżowych i komunikatów rządu mówi wprost: budowa i modernizacja schronów oraz MDS może być dofinansowana nawet do 100% przy JST (jednostkach samorządu terytorialnego) i do ok. 80% dla innych kategorii beneficjentów.
● odpowiednio wcześniej włączyć wymogi schronowe do programu funkcjonalno‑użytkowego, by nie „doklejać” schronu w ostatniej chwili, tylko zaprojektować go razem z konstrukcją garażu i instalacjami.
Instytucje publiczne – od „kosztu” do inwestycji strategicznej
Gminy, powiaty, województwa, szkoły, szpitale, urzędy i instytucje kultury jako podmioty ochrony ludności stoją na pierwszej linii frontu nowego systemu. To one:
● planują liczbę miejsc w schronach i MDS na swoim terenie, uwzględniając identyfikację zagrożeń oraz konieczność zapewnienia odpowiednich zasobów (woda, energia, żywność, środki medyczne) dla ludności,
● wyznaczają budynki użyteczności publicznej, w których budowle ochronne są obowiązkowe, dbając o ochronę mienia i infrastrukturę niezbędną do zaspokojenia potrzeb w sytuacjach zagrożenia,
● prowadzą przeglądy budynków i zlecają techniczne „sprawdzenia obiektu budowlanego” pod kątem spełnienia wymagań,
● zawierają porozumienia z właścicielami i wydają decyzje o uznaniu obiektów za budowle ochronne,
● mają obowiązek organizacji szkoleń z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej dla swoich pracowników oraz innych podmiotów ochrony ludności, zgodnie z zasadami określonymi przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych.
W systemie ochrony ludności i obrony cywilnej kluczową rolę odgrywają: Państwowa Straż Pożarna, Ochotnicze Straże Pożarne oraz Państwowe Ratownictwo Medyczne. Państwowa Straż Pożarna odpowiada za koordynację działań, zarządzanie obiektami zbiorowej ochrony, organizację szkoleń oraz prowadzenie ewidencji tych obiektów. Ochotnicze Straże Pożarne stanowią integralną część krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego oraz struktur zarządzania kryzysowego, natomiast Państwowe Ratownictwo Medyczne zapewnia niezbędne wsparcie w sytuacjach kryzysowych, dbając o bezpieczeństwo obywateli.
Obrona cywilna realizuje szkolenia zgodnie z wytycznymi Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, które nadzoruje działania związane z ochroną ludności i obroną cywilną. Szczegółowe zasady organizowania szkoleń oraz wymagania dotyczące podmiotów je prowadzących są jasno określone, a odpowiedzialność za ich realizację spoczywa na jednostkach samorządu terytorialnego, instytucjach publicznych oraz wyznaczonych podmiotach.
Z perspektywy burmistrza, wójta, dyrektora szkoły czy szpitala brzmi to jak seria dodatkowych zadań. Ale w połączeniu z Programem OLiOC pojawia się też druga strona medalu:
● rząd deklaruje stałe finansowanie programu na poziomie nie mniejszym niż 0,3% PKB rocznie,
● samorządy i instytucje publiczne mogą uzyskać nawet 100% dofinansowania na budowę i remont schronów, a priorytet mają m.in. szkoły (w tym słynne „tysiąclatki”) oraz obszary objęte programami obronnymi, takimi jak „Tarcza Wschód”.
W praktyce:
● szkoła, która i tak planuje modernizację piwnic lub budowę nowego skrzydła, może od razu zaprojektować podziemie jako budowlę ochronną z MDS – finansując znaczną część inwestycji z programu,
● szpital może „schować” elementy infrastruktury krytycznej (kosztowny sprzęt medyczny, systemy IT, generatory, magazyny leków) w części spełniającej wymogi schronu – poprawiając swoją gotowość na wypadek kryzysu i jednocześnie podnosząc poziom bezpieczeństwa pacjentów.
Współpraca z innymi podmiotami ochrony ludności obejmuje również możliwość prowadzenia szkoleń dla zrzeszeń, przedsiębiorców i ludności, co pozwala na lepsze przygotowanie wszystkich uczestników systemu do realizacji zadań związanych z ochroną ludności i mienia w obliczu zagrożeń.
Firmy prywatne – schron jako element strategii i oferty
Wojna w Ukrainie pokazała, jak szybko firmy mogą utracić dostęp do swoich biur, serwerowni, magazynów i zasobów ludzkich – a jednocześnie jak wiele z nich przetrwało dzięki posiadaniu przygotowanych miejsc pracy kryzysowej w obiektach odpornych na ostrzał.
W Polsce powstała ustawa, która tworzy nowoczesny, całodobowy system ochrony ludności i obrony cywilnej, oparty na strukturach zarządzania kryzysowego oraz współpracy różnych podmiotów, takich jak Państwowa Straż Pożarna, Ochotnicze Straże Pożarne oraz Państwowe Ratownictwo Medyczne. Układ ten wykorzystuje system powiadamiania ratunkowego, aby zapewnić szybkie reagowanie na zagrożenia i efektywne funkcjonowanie struktur ochronnych. Kluczową rolę odgrywa tu współpraca wszystkich służb, w tym powiadamiania ratunkowego, co umożliwia skoordynowaną i skuteczną ochronę ludności oraz realizację zadań obrony cywilnej. Rządowe Centrum Bezpieczeństwa i inne instytucje wspierają działania ochronne, a koordynację zapewnia Ministerstwo Spraw Wewnętrznych, gdzie minister właściwy odpowiada za opracowanie programów szkoleń oraz przeprowadzenie działań z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej. Wejście w życie ustawy miało na celu usunięcie luki prawnej w zakresie funkcjonowania obrony cywilnej oraz budowanie świadomości społecznej, określenie zasad funkcjonowania systemu i realizację celu ustawy, którym jest zapewnienie bezpieczeństwa obywateli i mienia.
Nowe polskie przepisy dają firmom prywatnym okazję, by:
● włączyć budowle ochronne do planów ciągłości działania (BCP),
● realnie zabezpieczyć ludzi i majątek (w tym kluczowe dane, dokumenty, gotówkę, wartościowe mienie),
● zbudować wizerunek odpowiedzialnego pracodawcy i partnera biznesowego.
Zadania firm obejmują zapewnienie zasobów, ochronę mienia i przygotowanie na różne rodzaje zagrożeń, a także realizację zadań ochrony ludności i obrony cywilnej we współpracy z administracją i strukturami zarządzania kryzysowego, w tym z systemem powiadamiania ratunkowego.
Przykłady zastosowań:
● operator data center lokuje część serwerowni i systemów zarządzania w przestrzeni spełniającej wymogi schronu S2/S3 – zapewnia klientom nie tylko redundancję techniczną, ale też fizyczną odporność na skrajne zdarzenia,
● sieć hotelowa projektuje garaże podziemne jako MDS, a w przyhotelowych schronach instaluje sejfy i skarbce depozytowe dla gości – łącząc ochronę ludności z wartością dodaną dla biznesu,
● duża firma logistyczna przystosowuje część magazynu jako ukrycie U3 z możliwością rozbudowy do S0 – zapewniając pracownikom i towarom zabezpieczenie przed skutkami ostrzału i pożaru.
Dla działów HR i PR to potężny argument:
● w rekrutacji – „w sytuacjach skrajnych mamy plan, mamy miejsce, mamy procedury”,
● w komunikacji do klientów – „nasz biznes jest odporny, a Wasze dane i produkty są fizycznie chronione zgodnie z najwyższymi standardami bezpieczeństwa cywilnego”.
Wnioski dla czterech grup – ten sam przepis, cztery różne strategie korzyści
Prywatni inwestorzy:
Myślą w kategoriach wartości aktywa i ryzyka – schron S1/S2 wliczony w projekt podnosi wycenę budynku, ułatwia wynajem i sprzedaż, a część różnicy kosztowej można pokryć dotacjami.
Deweloperzy: zyskują nowy, obiektywny wyróżnik inwestycji – „budynek gotowy do roli MDS”, „garaż przystosowany do schronienia mieszkańców”, „pełnowartościowa budowla ochronna S1/S2 w standardzie projektu”.
Instytucje publiczne: przestają być samotnym finansistą bezpieczeństwa – mogą korzystać z systemowych dotacji, współpracować z prywatnymi inwestorami i traktować modernizację budynków jako inwestycję w bezpieczeństwo i zaufanie społeczne.
Firmy prywatne:
Mogą włączyć budowle ochronne do strategii ciągłości działania, polityk ESG i komunikacji – pokazując, że nie tylko „spełniają przepisy”, ale realnie dbają o ludzi i mienie w scenariuszach, które już dziś przestały być abstrakcją.
Wojna na Ukrainie stanowi brutalne „case study”, którego Polska nie może pominąć. Ustawa o ochronie ludności oraz rozporządzenie dotyczące budowli ochronnych tworzą ramy, w których każdy prywatny inwestor, deweloper, instytucja publiczna i firma prywatna powinna wypracować swoją świadomą strategię bezpieczeństwa. Głównym celem ustawy jest ustanowienie nowoczesnego systemu ochrony ludności i obrony cywilnej, który gwarantuje efektywne działanie struktur i administracji odpowiedzialnych za bezpieczeństwo obywateli. System ten opiera się na współpracy różnych struktur i organów administracji, co umożliwia kompleksowe podejście do ochrony ludności oraz obrony cywilnej. Wprowadzenie ustawy miało za zadanie wyeliminować lukę prawną dotyczącą obu tych zagadnień, a nowe przepisy tworzą nowoczesny system dostosowany do wyzwań współczesnych zagrożeń. Ci, którzy wdrożą te rozwiązania jako pierwsi, nie tylko zwiększą swoje szanse na przetrwanie w sytuacji kryzysowej, ale również zyskają przewagę konkurencyjną w oczach klientów, partnerów i pracowników.
W jaki sposób Hartmann Tresore wspiera wyposażanie budowli ochronnych?
Hartmann Tresore to ekspert w dziedzinie projektowania i produkcji przeciwwybuchowych drzwi pancernych do obiektów wojskowych, sejfów i rozwiązań zabezpieczających najwyższej klasy, które doskonale wpisują się w potrzeby budowli ochronnych w Polsce. Firma oferuje produkty spełniające rygorystyczne normy bezpieczeństwa i mające certyfikaty europejskie, co jest kluczowe przy tworzeniu obiektów zapewniających ochronę ludności.
W ramach wyposażania budowli ochronnych Hartmann Tresore oferuje:
● przeciwwybuchowe drzwi pancerne,
● konstrukcje zbrojeniowe do ścian schronów,
● panele do budowy ukryć i schronów w istniejących budynkach,
● sejfy antywłamaniowe i ognioodporne – idealne do przechowywania dokumentów, wartościowych przedmiotów oraz sprzętu niezbędnego podczas sytuacji kryzysowych,
● szafy pancerne i drzwi skarbcowe – zapewniające dodatkową ochronę pomieszczeń o podwyższonym stopniu zagrożenia,
● indywidualne projekty sejfów na zamówienie – dopasowane do specyfiki budowli ochronnej i potrzeb użytkowników, z możliwością integracji z systemami inteligentnego zarządzania bezpieczeństwem,
● ekspertyzę i doradztwo techniczne – pomagające w doborze odpowiednich rozwiązań zabezpieczających, które spełnią wymagania ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej oraz norm budowlanych,
● profesjonalny montaż i serwis – gwarantujące prawidłowe funkcjonowanie i długotrwałą niezawodność sprzętu.
Współpraca z Hartmann Tresore pozwala inwestorom, deweloperom oraz instytucjom publicznym skutecznie realizować wymogi dotyczące budowli ochronnych, podnosząc jednocześnie standard bezpieczeństwa i komfortu użytkowników. Dzięki temu budowle ochronne nie tylko spełniają wymogi prawne, ale stają się również nowoczesnymi i funkcjonalnymi obiektami, które mogą służyć przez wiele lat.
Hartmann Tresore to partner, który rozumie specyfikę ochrony ludności i obrony cywilnej w naszym kraju, oferując rozwiązania dostosowane do aktualnych wyzwań i potrzeb rynku.
Checklista dla dewelopera (mieszkaniówka i komercja)
Sprawdź, czy Twoja inwestycja podlega nowym przepisom:
● Czy planujesz złożyć wniosek o pozwolenie na budowę po 31.12.2025 r.? Jeśli tak, obowiązują Cię wymogi dotyczące miejsc doraźnego schronienia (MDS) oraz/lub budowli ochronnych. Jednym z najważniejszych zadań dewelopera jest zapewnienie odpowiednich zasobów i ochrony mienia w obliczu potencjalnych zagrożeń, co wpisuje się w szerszy system ochrony ludności.
Zaprojektuj podziemne kondygnacje z myślą o MDS i schronie:
● Zaplanuj kondygnację podziemną tak, aby spełniała wymogi nośności, odporności ogniowej, wentylacji oraz ewakuacji (min. 48 godzin wentylacji, odporność ogniowa EI 120, odpowiednie ciągi komunikacyjne).
● Uwzględnij wymagane grubości ścian i stropów zgodnie z rozporządzeniem (np. 25–40 cm betonu lub żelbetu) oraz zastosuj „łamane” wejścia z przedsionkami ochronnymi.
Określ docelową kategorię ochrony ludności:
● W przypadku budynków wielorodzinnych – co najmniej ukrycie U2/U3 z możliwością podniesienia do schronu S0; warto również rozważyć zastosowanie np. sejfu antywłamaniowego F 103-01 Blanco do zabezpieczenia przedmiotów wartościowych.
● Dla biurowców i obiektów użyteczności publicznej – rozważ standard inwestycyjny S1/S2.
Włącz schron lub MDS do programu funkcjonalno-użytkowego (PFU) i współpracuj z projektantami:
● W briefie projektowym zaznacz, że podziemie ma spełniać wymogi budowli ochronnej lub MDS – unikniesz konieczności „doklejania” schronu na końcowym etapie.
● Konsultuj projekt już na etapie koncepcji z konstruktorem, rzeczoznawcą ds. ochrony przeciwpożarowej oraz specjalistą od filtrowentylacji. Współpraca z odpowiednimi podmiotami i administracją jest kluczowa dla zapewnienia bezpieczeństwa i prawidłowego funkcjonowania inwestycji w ramach systemu ochrony.
Zaplanuj finansowanie i skorzystaj z dotacji:
● Sprawdź możliwości pozyskania środków z Programu OLiOC na budowę, przebudowę budowli ochronnej oraz organizację MDS.
● Przygotuj dokumentację techniczną, która ułatwi gminie lub powiatowi uznanie obiektu za budowlę ochronną.
Zaprojektuj podziemną przestrzeń o podwójnym przeznaczeniu:
● na co dzień – garaż, magazyn lub część wspólna;
● w sytuacji kryzysowej – schron lub MDS z dostępem do wody, sanitariatów, komunikacji oraz strefą na zapasy.
Wykorzystaj ten atut w komunikacji sprzedażowej:
● Pokaż klientom, że podziemna kondygnacja spełnia wymogi ustawy schronowej – to ważny element bezpieczeństwa dla rodzin i biznesu.
Checklista dla instytucji publicznej (JST, szkoły, szpitale, urzędy)
Zaktualizuj lokalne plany ochrony ludności:
● Oszacuj liczbę mieszkańców i zaplanuj wymaganą pojemność obiektów zbiorowej ochrony (50% w miastach, 25% poza nimi – z odpowiednim udziałem budowli ochronnych).
● Do zadań instytucji publicznych należy zapewnienie zasobów niezbędnych do ochrony ludności, ochrony mienia oraz przygotowanie się na różnorodne zagrożenia. Te działania stanowią integralną część szerszego systemu ochrony, który ma na celu efektywne funkcjonowanie struktur odpowiedzialnych za bezpieczeństwo obywateli.
Przeprowadź inwentaryzację istniejących obiektów:
● Przejrzyj budynki z kondygnacjami podziemnymi (takie jak szkoły, szpitale, urzędy, domy kultury) i wskaż te, które można przystosować do roli schronów.
● Zleć ocenę spełnienia wymogów lub możliwości ich spełnienia przez PSP i nadzór budowlany, wykonując „sprawdzenie obiektu budowlanego”.
Wyznacz budowle ochronne i miejsca doraźnego schronienia (MDS):
● Wydaj zarządzenia lub decyzje o uznaniu konkretnych obiektów za budowle ochronne i zaplanuj MDS zgodnie z ustawą.
● Oznakuj schrony i MDS międzynarodowym znakiem obrony cywilnej oraz odpowiednimi napisami (SCHRON, UKRYCIE, MIEJSCE DORAŹNEGO SCHRONIENIA).
Zaplanuj inwestycje i finansowanie:
● Przygotuj listę priorytetowych modernizacji (np. szkoły, szpitale, osiedla wielorodzinne) i uwzględnij je we wnioskach o środki z Programu OLiOC.
● Skorzystaj z dotacji, które mogą pokrywać nawet 100% kosztów budowy i remontów schronów oraz MDS dla jednostek samorządu terytorialnego.
Usprawnij współpracę z sektorem prywatnym:
● Nawiąż rozmowy z deweloperami i właścicielami dużych obiektów na temat uznania ich podziemi za budowle ochronne – proponuj porozumienia i współfinansowanie potrzebnych dostosowań.
Zadbaj o procedury i komunikację:
● Opracuj plany ewakuacji do schronów i MDS dla szkół, szpitali oraz urzędów.
● Stwórz i udostępnij mieszkańcom mapy lokalizacji obiektów zbiorowej ochrony, z zachowaniem wymogów dotyczących niejawności danych operacyjnych.
W realizacji powyższych działań kluczową rolę pełnią podmioty, struktury i administracja publiczna, które odpowiadają za zapewnienie bezpieczeństwa, sprawne funkcjonowanie systemu ochrony oraz koordynację działań w sytuacjach zagrożeń.
Checklista dla firmy prywatnej (biura, logistyka, produkcja, hotele)
Przeprowadź audyt istniejących przestrzeni:
● Skontroluj piwnice, bunkry, garaże podziemne pod kątem konstrukcji, grubości ścian i stropów, możliwości ewakuacji, wentylacji oraz dostępu do mediów. Kryteria uznawania obiektów budowlanych za budowle ochronne znajdziesz w dokumentacji „Kryteria-uznawania-obiektow-budowlanych-za-budowle-ochronne.pdf”.
● Oceń, czy po odpowiednim dostosowaniu mogą spełniać wymagania ukrycia U2/U3 lub schronu S0/S1.
Firmy prywatne w systemie ochrony mają zadania związane z zapewnieniem zasobów (takich jak woda, energia, żywność, środki medyczne), ochroną mienia oraz przygotowaniem na różnorodne zagrożenia. Te działania stanowią integralną część systemu ochrony ludności, gdzie sprawne funkcjonowanie struktur i współpraca z administracją publiczną są kluczowe dla bezpieczeństwa i koordynacji w sytuacjach kryzysowych.
Nawiąż kontakt z gminą lub powiatem:
● Zapytaj, czy Twój obiekt może zostać uwzględniony w lokalnym planie obiektów zbiorowej ochrony.
● Rozważ złożenie wniosku o uznanie części budynku za budowlę ochronną oraz o dotacje na jego przystosowanie (np. drzwi ochronne, filtrowentylacja, zasilanie awaryjne).
Zadbaj o ciągłość działania schronu. W schronie lub MDS zaplanuj:
● stanowiska pracy kryzysowej (biurka, łączność, zasilanie awaryjne),
● miejsce na serwery i infrastrukturę IT,
● sejfy lub szafy pancerne na dokumenty, nośniki danych, gotówkę i kosztowności.
Uwzględnij przepisy w planie ciągłości działania (BCP) oraz polityce odpowiedzialności społecznej (ESG):
● Zaktualizuj plan ciągłości działania o scenariusz konfliktu zbrojnego oraz korzystanie ze schronu.
● Wskaż budowle ochronne jako element odpowiedzialności społecznej firmy, chroniący pracowników, kontrahentów i lokalną społeczność.
Przeszkol pracowników i komunikuj przewagę:
● Zorganizuj szkolenia z procedur alarmowych oraz zasad korzystania ze schronu lub MDS, zgodnie z obowiązującymi przepisami ochrony ludności i obrony cywilnej.
● Informuj klientów i pracowników o posiadaniu infrastruktury schronowej, co buduje zaufanie i lojalność w niepewnych czasach.
Checklista dla inwestora pasywnego (kupującego mieszkanie/apartament, małego właściciela)
Sprawdź, co znajduje się pod ziemią i zapytaj dewelopera lub sprzedającego:
● Czy budynek został zaprojektowany z miejscem doraźnego schronienia (MDS) lub budowlą ochronną, które są integralną częścią systemu ochrony ludności,
● Czy podziemna kondygnacja spełnia wymogi ustawy o ochronie ludności, takie jak odpowiednia grubość ścian, liczba wyjść ewakuacyjnych, wentylacja oraz czy zapewnia niezbędne zasoby i ochronę mienia w przypadku różnych zagrożeń.
Dowiedz się, jaka jest kategoria ochrony obiektu:
● Czy planowany jest jako ukrycie (U1–U3) czy schron (S0–S3)?
● Jak długo może skutecznie chronić osoby przebywające w środku – czy posiada wentylację lub filtrowentylację, gdzie znajdują się wyjścia awaryjne oraz jakie obowiązują procedury? Czy zadania związane z obsługą schronu są precyzyjnie określone?
Oceń lokalizację i dostępność schronu:
● Jak blisko znajduje się najbliższa budowla ochronna i miejsce doraźnego schronienia w stosunku do Twojego mieszkania lub biura?
● Czy dojście do nich jest możliwe w ciągu kilku minut, również dla dzieci i osób starszych?
● Czy podmioty odpowiedzialne za zarządzanie tymi obiektami gwarantują ich sprawne funkcjonowanie i dostępność w sytuacji zagrożenia?
Zwróć uwagę na standard wykończenia schronu lub MDS. Czy przestrzeń jest jedynie techniczna, czy też oferuje:
● oświetlenie,
● sanitariaty,
● dostęp do wody,
● miejsce na zapasy,
● możliwość ustawienia łóżek lub podstawowego wyposażenia?
Czy struktury i administracja budynku przewidują zapewnienie niezbędnych zasobów i ochronę mienia?
Traktuj bezpieczeństwo jako cechę premium: W przyszłości mieszkania i apartamenty w budynkach z dobrze zaprojektowaną infrastrukturą schronową mogą lepiej utrzymywać swoją wartość niż lokale w budynkach bez takich rozwiązań, ponieważ wpisują się w szerszy system ochrony ludności, a zadania inwestora obejmują zapewnienie zasobów, ochronę mienia i przygotowanie na różne rodzaje zagrożeń. Kluczową rolę w zapewnieniu bezpieczeństwa i sprawnym funkcjonowaniu systemu ochrony odgrywają odpowiednie podmioty, struktury i administracja.
